DAVIS, MILES - ASCENSEUR POUR L'ÉCHAFAUD (HARDBOOK SPECIAL EDITION)

Z okazji setnej rocznicy urodzin Milesa Davisa, Decca Records France wyda luksusową edycję CD legendarnej ścieżki dźwiękowej do filmu Louisa Malle’a z 1958 roku, „Windą na szafot” (Ascenseur pour l’échafaud). Nagrana w Paryżu w grudniu 1957 roku muzyka pozostaje jedną z najbardziej wpływowych ilustracji jazzowych w historii kina i jednym z niewielu soundtracków, które zostały w całości zaimprowizowane przez muzyków oglądających film na ekranie.

Ten dwupłytowy zestaw (2CD) łączy w sobie oryginalny album ze wszystkimi zachowanymi wersjami z sesji nagraniowych z 4 i 5 grudniu 1957 roku. Całości towarzyszy 60-stronicowa książka w twardej oprawie z esejami autorstwa Ashleya Kahna i Francka Bergerota.

Wydane po raz pierwszy w 1958 roku przez wytwórnię Fontana w Europie oraz Columbia w Stanach Zjednoczonych, nagranie szybko zyskało status kultowego. Mało która ścieżka dźwiękowa w tak decydujący sposób wpłynęła na klimat i renomę samego filmu. Niemal siedemdziesiąt lat później, pomijając nawet mitologię narosłą wokół jej powstania, płyta ta wciąż broni się jako jedno z najbardziej uderzających dzieł Davisa – to pełna napięcia, nocna muzyka, naładowana dramatyzmem oraz oszczędnym, przejmującym liryzmem.

Okoliczności powstania tego materiału na stałe weszły do folkloru jazzowego. Pod koniec 1957 roku, gdy Davis występował w paryskim Club Saint-Germain, Louis Malle – niezadowolony z muzyki pierwotnie planowanej do swojego pełnometrażowego debiutu – dał się namówić na kontakt z trębaczem. Po udziale w prywatnym pokazie Davis zgodził się nagrać ścieżkę dźwiękową. 4 grudnia pojawił się w studiu z czterema muzykami przebywającymi wówczas w Paryżu: Barneyem Wilenem na saksofonie tenorowym, René Urtregerem na pianinie, Pierre'em Michelotem na basie oraz Kennym Clarkiem na perkusji.

Przygotowania były minimalne. Davis naszkicował w swoim pokoju hotelowym zaledwie kilka prostych sekwencji harmonicznych i podzielił się nimi z zespołem tuż przed rozpoczęciem nagrań. Po wyjaśnieniu fabuły, w studiu wyświetlano zapętlone, kluczowe sceny z filmu, a muzycy improwizowali bezpośrednio do obrazu, bez żadnych wcześniej skomponowanych tematów. Basista Pierre Michelot wspominał później: „Miles po prostu poprosił nas o zagranie dwóch akordów – d-moll i C7, po cztery takty każdy, ad libitum”. To było typowe dla Davisa: oszczędne instrukcje połączone z nieomylnym wyczuciem klimatu.

François Leterrier, drugi asystent reżysera filmu, wspominał, że sesja rozpoczęła się około dziesiątej wieczorem i trwała do świtu. Muzycy grali, oglądając czarno-białe sekwencje nakręcone przez operatora Henriego Decaë, w tym słynny spacer Jeanne Moreau nocą po Polach Elizejskich. „Wszyscy zgromadzeni w ciemnej sali mieliśmy świadomość, że dzieje się coś niezwykłego” – wspominał po latach. „Coś, co z całą pewnością nigdy wcześniej się nie wydarzyło”.