KUHN, JOACHIM TRIO - KOMEDA/JAZZ AT BERLIN PHILHARMONIC XIV

Krzysztof Komeda - legenda polskiego i pionier europejskiego jazzu. Światową sławę zyskał jako kompozytor muzyki filmowej do licznych filmów Romana Polańskiego, takich jak "Taniec wampirów" czy "Dziecko Rosemary". Ta wielka osobowość artystyczna zmarła przedwcześnie w 1969 roku w wieku zaledwie 37 lat, ale pozostawiła po sobie wpływowy dorobek w krótkim okresie swojego życia. Joachim Kühn, dziś sam będący ikoną jazzowego fortepianu, jest wielkim wielbicielem Komedy, którego poznał osobiście w Warszawie w 1965 roku. Podczas Jazz at Berlin Philharmonic, którego kuratorem był Siggi Loch, poświęcił mu hołd 14 października 2022 roku - solo, ze swoim New Trio, a także z polskim Atom String Quartet.
Krzysztof Komeda może nie jest powszechnie znanym nazwiskiem w tym kraju, ale w swojej ojczyźnie ma reputację podobną do Fryderyka Chopina. Jest kojarzony z powstaniem polskiego jazzu, który z podziemnego ruchu stał się kulturalną latarnią morską, niemalże nowym rodzajem muzyki narodowej. Jego wpływ wykraczał poza ojczyznę, ponieważ stał się kluczową postacią w emancypacji europejskiego jazzu od jazzu amerykańskiego: w tym samym czasie co Lars Gullin i Jan Johansson w Szwecji, a także porównywalny w podejściu, Komeda połączył swoją własną muzykę ludową i jej typowe melizmaty z cechami jazzu. W ten sposób stał się jednym z największych tekściarzy dźwięku. Jego przedwczesna śmierć w wypadku sprawiła, że stał się postacią kultową w swojej ojczyźnie. W swoich ostatnich latach Komeda koncentrował się głównie na muzyce filmowej; Roman Polański sprowadził go do Hollywood w 1967 roku. Punktem kulminacyjnym jego twórczości jazzowej był niewątpliwie album "Astigmatic", który powstał w 1965 roku podczas jednej nocnej sesji z udziałem m.in. trębacza Tomasza Stańki. Do dziś jest ona co roku uznawana za najważniejsze nagranie jazzowe w Polsce, a brytyjski magazyn Jazzwise wymienia ją jako jeden z "jazzowych albumów, które wstrząsnęły światem".
Choćby z tego powodu nie mogło być lepszego gospodarza i wykonawcy muzycznego ukłonu w stronę Komedy niż Joachim Kühn. W końcu był w studiu jako słuchacz podczas nagrywania "Astigmatic" w 1965 roku, po tym jak oba zespoły zagrały wcześniej na "Jazz Jamboree" w Filharmonii Narodowej w Warszawie. "Dla mnie Komeda już wtedy był jednym z wielkich wizjonerów europejskiego jazzu" - wspomina Kühn. Od tego czasu kompozycje Komedy są częścią repertuaru nie mniej wizjonerskiego Joachima Kühna, który prowadzi mały zespół niemieckich muzyków jazzowych o międzynarodowej renomie - i robi to od prawie 60 lat.
Koncert Jazz at Berlin Philharmonic rozpoczyna się również trzema utworami z legendarnego albumu "Astigmatic", "Kattorna" i "Svantetic". Kühn udowadnia, że jest primus inter pares wśród fenomenalnych akompaniatorów tego wieczoru: Jego "New Trio" z Ericiem Schaeferem na perkusji i Chrisem Jenningsem na basie oraz Atom String Quartet, "światowej klasy kwartet z potężną mieszanką klasycznej i jazzowej improwizacji" (Jazzwise), z Dawidem Lubowiczem i Mateuszem Smoczyńskim na skrzypcach, Michałem Zaborskim na altówce i Krzysztofem Lenczowskim na wiolonczeli. To odurzające pół godziny, które tych siedmiu wyjątkowych muzyków wspólnie tworzy z tego opus magnum: ekscytujące swobodne improwizacje i solówki przeplatają się z potężnymi tematami Komedy, który zawsze myśli obrazowo; największa możliwa indywidualność z niesamowicie antycypacyjną grą. Odurzające, nowoczesne i ponadczasowo piękne.
Nie mniej przekonujące i dramaturgicznie doskonałe są indywidualne aranżacje z twórczości Komedy: Niemal romantyczne, cudownie miękkie solo Kühna w "After the Catastrophe"; jego wzruszający duet z Mateuszem Smoczyńskim w "Moja Ballada" z 1961 roku; Atom String Quartet w wersji "Crazy Girl" ze ścieżki dźwiękowej Komedy do "Noża w wodzie" Polańskiego; wreszcie olśniewająca aranżacja w trio słynnej kołysanki "Sleep Safe and Warm" z "Dziecka Rosemary", zanim wszyscy spotkają się ponownie we wściekłym finale z "Romanem II". Wiele łuków, zarówno muzycznych, jak i historycznych, kończy się tutaj. To, co łączy Komedę z Kühnem, a co jest tu niemal namacalne, to fakt, że jazz był dla nich obu oknem na wolność. Krzysztof Trzciński, jak go nazywano, ukrywał swoją muzyczną egzystencję za zawodem specjalisty od uszu, nosa i gardła oraz pseudonimem Komeda, dopóki jego popularność nie mogła być dłużej tłumiona przez państwo. Joachim Kühn uciekł przed paternalizmem reżimu NRD w wieku 22 lat, uciekając na Zachód. Z pomocą swojego brata Rolfa, który również udzielił mu początkowej pomocy w światowej karierze, która doprowadziła go jako kosmopolitę do USA, Francji i Hiszpanii, ale przede wszystkim do wolności artystycznej.
Ten krąg zamyka się również pod koniec Jazz at "Berlin Philharmonic: Komeda". Na bis Joachim Kühn gra wzruszający "My Brother Rolf" ku pamięci swojego brata, który zmarł niedługo wcześniej. Już samo to uzasadnia honorową nagrodę German Jazz Prize przyznaną im obu w kwietniu.

Spis utworów:

1. Astigmatic ( Krzysztof Komeda)12:05
2. Kattorna ( Krzysztof Komeda)09:01
3. Svantetic ( Krzysztof Komeda)08:12
4. After the Catastrophe ( Krzysztof Komeda)05:22
5. Moja Ballada ( Krzysztof Komeda)06:56
6. Crazy Girl ( Krzysztof Komeda)11:19
7. Sleep Safe and Warm ( Krzysztof Komeda)05:25
8. Roman II ( Krzysztof Komeda)11:05
9. Encore: My Brother Rolf ( Joachim Kühn)04:35