Prędzej czy później każdy miłośnik czarnej płyty zmierzy się z tematem przechowywania swojej kolekcji. Istnieje wiele rozwiązań opartych na różnych metodach, ja postaram się opisać te podparte własnym doświadczeniem.

Rozpatrując tytułowe pytanie podzieliłem gramofon na cztery główne elementy: obudowę, napęd, ramię oraz wkładkę. W poprzedniej części cyklu przyjrzałem się bliżej pierwszym dwóm, teraz przyszła pora na pozostałe, czyli ramię i wkładkę.

Często spotykam się z pytaniem, który z tych elementów ma największe znaczenie w działaniu gramofonu i w jaki sposób do maksimum go wykorzystać. Odpowiadając na nie należy podzielić ją na dwie części. Pierwsza dotyczy obudowy i napędu, druga jest związana z ramieniem i wkładką.

W pierwszej części nakreśliłem pokrótce rolę każdego z czterech głównych elementów z jakich składa się każdy gramofon. Dla lepszego zrozumienia roli jaką spełnia każdy z nich podzieliłem je na dwie grupy: obudowa i mechanizm, oraz ramię i wkładka. W tej części przyjrzymy się bliżej obudowie i mechanizmowi.

Podczas odtwarzania płyty gramofonowej jedynym elementem mającym bezpośredni kontakt z jej powierzchnią jest igła. Jest ona bezpośrednio odpowiedzialna za ilość oraz jakość informacji, które zostaną odczytane. Wśród kilku czynników mających na to wpływ chyba najbardziej znanym każdemu użytkownikowi jest siła nacisku.

Przechodząc do odpowiedzi na postawione pod koniec pierwszej części pytania rozpocznę od rzeczy najważniejszej, czyli podłoża na którym ustawimy nasz gramofon. Powinno być ono bardzo stabilne tak by nie wprowadzało dodatkowych drgań pochodzących od innych elementów wyposażenia.

Praktycznie każdy miłośnik dobrego dźwięku podczas swej przygody ze sprzętem audio spotkał się z tematem podstawek czy absorberów wykorzystywanych jako dodatkowe tłumienie drgań. Ustawienie wzmacniacza czy odtwarzacza płyt kompaktowych na dodatkowych nóżkach może sprawić dużą niespodziankę i poprawić brzmienie naszego systemu.

Praktycznie każdy gramofon jest wyposażony w co najmniej dwie prędkości obrotowe zgodnie z którymi należy odtwarzać płyty. Większość czarnych krążków jest nagrana z prędkością 33 i 1/3 obrotów na minutę i są potocznie nazywane płytami długogrającymi (long play)

Ostatnie lata przyniosły ogromny wzrost popularności odtwarzania muzyki z płyt winylowych. Wielu z nas pamięta czasy jej świetności i cieszy się z powrotu zainteresowania tym nośnikiem. Są też tacy dla których pojęcia typu przedwzmacniacz, czy wkładka gramofonowa są całkowicie obce i stanowią przeszkodę w rozpoczęciu przygody z tym medium. Nasz poradnik pozwoli w prosty i szybki sposób zapoznać się z tym tematem.

Druga część tekstu, w którym poruszam problem zniekształceń definiowanych jako drżenie i kołysanie dźwięku będzie poświęcona analizie tego zjawiska od strony odbiorcy. Słuchając muzyki odtwarzanej z gramofonu, w którym występują zakłócenia spowodowane omawianymi zniekształceniami mamy do czynienia z charakterystycznym dla nich "przeciąganiem" tonów.

Przeglądając dane techniczne analogowych urządzeń odtwarzających spotkamy się z parametrem o nazwie wow and flutter. Oznacza on poziom zakłóceń jakie wprowadza mechanizm odtwarzacza, magnetofonu lub gramofonu analogowego. W polskiej literaturze występuje pod nazwą kołysanie i drżenie dźwięku i w przypadku tego tłumaczenia bardzo dobrze oddaje naturę tego zjawiska. A polega ono na słyszalnych zniekształceniach objawiających się wspomnianymi cechami, czyli kołysaniem bądź drżeniem dźwięku.

Gramofon jako jedyny komponent systemu audio może być w miarę jego użytkowania ulepszany poprzez stosowanie wyższej klasy podzespołów. Mam na myśli przede wszystkim wkładkę a następnie ramię gramofonowe. W teorii każdy gramofon powinien umożliwiać takie usprawnienia, ale wymiana ramienia w budżetowej konstrukcji może mijać się z celem.https://voiceshop.pl/pl/n/295

Okazuje się, że dzięki zastosowaniu współczesnych technologii stało się możliwe skonstruowanie łożysk, które stawiają nieporównywalnie mniejsze opory toczne niż ich odpowiedniki jeszcze dekadę wstecz. Takie łożyska zapewniają też dużą sztywność co ma ogromne znaczenie w przypadku konstrukcji ramienia gramofonowego. Wykorzystanie łożysk liniowych sprawiło, że kilka firm wprowadziło do swej oferty ramiona tangencjalne oparte o te układy.

Rozpoczynając przygodę z gramofonem analogowym postrzegamy go jako kompletne urządzenie stanowiące zamkniętą całość. Dopiero po jakimś czasie okazuje się, że tak naprawdę jest syntezą kilku elementów, które połączone ze sobą tworzą zamkniętą całość. W zależności od założeń konstrukcyjnych są to z reguły: mechanizm, obudowa, ramię i wkładka gramofonowa. Te cztery podzespoły połączone w odpowiedni sposób sprawiają, że możemy cieszyć się muzyką odtwarzaną z gramofonu analogowego.

Często pojawia się pytanie o jakość gramofonu wyposażonego fabrycznie we wkładkę i przygotowanego do odtwarzania bez konieczności dodatkowej kalibracji. Wśród doświadczonych użytkowników utarło się przeświadczenia, że takie urządzenie nie zapewni odpowiednio wysokiej jakości brzmienia. 

W przypadku sygnału analogowego ogromny wpływ na jego jakość ma sposób w jaki zostaje on odczytany. Gramofon jest przedstawicielem urządzeń, w których odczyt wytłoczonego na płycie materiału odbywa się w sposób mechaniczny. Taka forma działania sprawia, że dźwięk uzyskany na jego wyjściu jest w ogromnym stopniu uzależniony od jakości i precyzji elementów z jakich jest wykonany.

Poprzednie dwie części tekstu o ramionach liniowych były poświęcone przedstawieniu ogólnego zarysu konstrukcji oraz założeń związanych z działaniem w praktyce. Założenia są bardzo proste - odtworzyć płytę w sposób jak najbardziej zbliżony do postaci w jakiej jest ona zapisywana.

Praktycznie każdy kogo zapytamy o to jak wygląda gramofon powie, że składa się z podstawy, na której umieszczony jest talerz a po jego prawej stronie znajduje się ramię. Takie rozmieszczenie komponentów z jakich składa się gramofon utrwaliło się w naszej świadomości i funkcjonuje już jako swego rodzaju symbol - znak rozpoznawczy tego medium.

Wykonanie ramienia tangencjalnego, które będzie prawidłowo prowadziło igłę w rowku płyty wcale nie jest takie proste. Podstawowym problemem przy jego konstrukcji jest sprawienie by ramię poruszając się wzdłuż płyty było wciąż idealnie prostopadłe do jej osi.

Rozpatrując kwestię konfiguracji gramofonu o dużej masie warto zwrócić uwagę na podstawowy czynnik, czyli stabilność podstawy na której jest umieszczony. Uwzględniając masę takiego urządzenia, która niejednokrotnie przekracza wartość kilkunastu, a czasem kilkudziesięciu kilogramów należy bardzo starannie wybrać podstawę.

Odtwarzanie muzyki z czarnej płyty daje wiele niezapomnianych wrażeń. Gramofon stał się bez wątpienia faworytem wśród melomanów poszukujących ciepłego i naturalnego brzmienia. Wielu spośród nas posiada w swej kolekcji płyty, które darzy szczególnym sentymentem. Bywa, że są to egzemplarze dosyć mocno zużyte, w których powierzchnia jest już wyraźnie sfatygowana.